على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3403

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

معروك ( ma'ruk ) ص . ع . ماء معروك : آبى كه بر آن انبوهى و ازدحام باشد . معروكة ( ma'rukat ) ص . ع . ارض معروكة : زمين ازدحام و انبوهى رسيده . و زمين رنديده و پاسپر كرده ستوران چندان كه تباه و بىگياه گردد . معرون ( ma'run ) ص . ع . شترى كه بينى آن از نهادن چوب عران دردناك باشد . و سقاء معرون : خيك پيراستة با عرنة . معرى ( ma'r ) ا . ع . آنجاى از زن كه برهنه باشد مانند دست و پاى و روى و رخسار . و آنجايىكه چيزى را نروياند . ج : معارى . معرى ( mo'r ) ص . ع . كسى كه باريك ساله خرمابن را ببخشد . معرى ( mo'arr ) ا . ع . جاى برهنگى مانند دست و پا و روى . يق : جارية حسنة المعرى . معرى ( mo'arr ) ص . ع . برهنه و عريان و ناپوشيده . و بىمو و معاف و آزاد . و اسمى كه عامل بر آن داخل نشده باشد مانند مبتدا . و شعرى كه از ترفيل و اذالة و اسباغ سالم باشد . و فرج معرى : كسى كه گوشت پاره پايين تلاق آن باريك شده بكنارش چفسيده باشد . معرى ( ma'arriyy ) ص . ع . منسوب به شهر معرة النعمان . معز ( ma'z ) ا . ع . بر خلاف ضان و مونث استعمال مىگردد و اسم جنسى است كه واحدى از لفظ خود ندارد . ج : امعز و معيز . معز ( ma'z ) ع . ج . ماعز . معز ( ma'z ) م . ع . معزت المعزى و ضانت الضان معزا ( از باب فتح ) : جدا كردم بز را از گوسپند . معز ( mo'z ) ع . ج . امعز و معزاء . معز ( ma'az ) ا . ع . بز . ج : امعز . و درشتى و سختى . و زمين درشت . معز ( ma'az ) م . ع . معز المكان معزا ( از باب سمع ) : سخت گرديد آنجاى . و معز فلان : بسيار بز گرديد فلان . معز ( mo'ezz ) ص . ع . كسى كه تعظيم مىكند و عزيز مىدارد . و معز الدله : احمد پور بويه سيومين پادشاه ديلمى كه پس از بيست و يك سال امارت و سلطنت در سال 356 هجرى در بغداد وفات نمود . معزاء ( ma'za ' ? ) ص . ع . مونث امعز . يق . ارض معزاء : زمين درشت سخت سنگناك . ج : معز . معزاء ( me'z ' ) ا . ع . جنس بز . معزاب ( me'z b ) ا . ع . آنكه مواشى خود را جاى دور از مردم چراند . معزابة ( me'z bat ) ا . ع . مرد بىزن و مردى كه بىزنى وى دراز كشيده باشد . و زنى كه بىشويى وى دراز كشيده باشد . و آنكه مواشى خود را جاى دور از مردم چراند . معزاز ( me'z z ) ص . ع . رجل معزاز المرض : مردى كه بيمارى آن سخت و شديد باشد . معزال ( me'z l ) ا . ع . شبان منفرد و تنها . و آنكه از سفر در ناحيه‌اى فرود آيد . و آنكه ستوران خود را در چرا بگوشه‌اى برد . و مرد بىنيزه . و كسى كه از لامت و خساست از قمار بازان بر كنار باشد . و مرد ضعيف احمق و گول . ج : معازيل . معزب ( mo'zeb ) ص . ع . طالب آب و گياه دور دست و آنكه به آب و گياه دور دست رسيده باشد . ج : معزبون . معزب ( mo'azzab ) ص . ع . آنكه وى را از خانه دور كرده باشند . معزبة ( me'zabat ) ا . ع . زن مرد . و داه و كنيز . معزبة ( mo'azzebat ) ا . ع . زن مرد . معزبون ( mo'zebuna ) ع . ج . معزب . معزز ( mo'azzaz ) ص . ع . توانا كرده شده و استوار كرده شده و ارجمند گردانيده شده . معزز ( mo'azzaz ) ص . پ . مأخوذ از تازى - تعظيم شده و توقير شده و ستوده شده و سرفراز و بزرگوار و محترم و با شوكت و جلال و جاه و با عزت . معزف ( me'zaf ) ا . ع . چغانه . معزف ( me'zaf ) و ( ma'zef ) و معزفة ( me'zafat ) ا . ع . آلت لهو و بازى مانند رود جامه و طنبور و جز آن . ج : معازف . معزق ( me'zaq ) و معزقة ( me'zaqat ) ا . ع . آلت كاويدن زمين مانند تيشه و كلنك و يا كلان‌تر از آن . و آلتى كه بدان گندم را باد داده پاك نمايند . ج : معازق . معزل ( ma'zel ) ا . ع . يك سو و كناره . يق : انا بمعزل من هذا . ج : معازل . معزم ( ma'zam ) و ( ma'zem ) م . ع . عزم عزما و معزما و معزما . . ر . عزم . معزم ( mo'azzem ) ص . ع . افسونگر . معزوزة ( ma'zuzat ) ص . ع . سخت و درشت . و ارض معزوزة : زمين باران رسيده . و نيز زمين درشت . و بلغت اهل مراكش : القمح المعزوزه نوعى